Faiz necə hesablanır?
Dörd sadə düstur və real nümunələr: endirim, maaş artımı, qiymət dəyişməsi.
Faiz gündəlik həyatda hər addımda qarşımıza çıxır: endirim, kredit, maaş artımı, vergi. Bu hesablamaların hamısı dörd sadə düstura əsaslanır. Aşağıda hər birini nümunə ilə göstəririk.
Faiz nədir?
Faiz “yüzdə” deməkdir. 1% bütövün yüzdə biridir: 1% = 1/100 = 0,01. Buna görə 50% = 0,5 (yarım), 25% = 0,25 (dörddə bir), 10% = 0,1 (onda bir).
1. Ədədin faizini tapmaq
Düstur: ədəd × faiz ÷ 100
2. Bir ədəd digərinin neçə faizidir?
Düstur: hissə ÷ bütöv × 100
3. Ədədi faizlə artırmaq və ya azaltmaq
Artırmaq üçün: ədəd × (1 + faiz ÷ 100). Azaltmaq üçün: ədəd × (1 − faiz ÷ 100).
120 manatlıq mala 25% endirim: 120 × 0,75 = 90 manat
4. Dəyişmə neçə faizdir?
Düstur: (yeni − köhnə) ÷ köhnə × 100. Nəticə müsbətdirsə artım, mənfidirsə azalmadır.
Bütövü tapmaq
Ədədin faizi məlumdursa, bütövü belə tapırıq: hissə × 100 ÷ faiz.
Sadə illik faiz
Düstur: məbləğ × illik faiz ÷ 100 × il sayı.
Bu, sadə faizdir. Bank kreditləri və əmanətlər çox vaxt mürəkkəb faizlə (faiz üzərinə faiz) hesablanır, ona görə real məbləğ fərqli ola bilər. Dəqiq rəqəm üçün bankın şərtlərinə baxın.
Ən çox edilən səhvlər
- Ardıcıl endirimləri toplamaq. 20% və sonra 10% endirim 30% etmir. 100 manat əvvəl 80, sonra 72 manat olur, yəni cəmi endirim 28%-dir.
- Artımla azalmanı eyni saymaq. 100 manat 50% artsa 150 olur, 150-dən 50% azalsa 75 olur. Əvvəlki qiymətə qayıtmır.
- Faiz bəndi ilə nisbi fərqi qarışdırmaq. Dərəcə 10%-dən 12%-ə qalxıbsa, bu 2 faiz bəndi artımdır, nisbi artım isə 2 ÷ 10 × 100 = 20%-dir.